Το πολυαναμενόμενο πόρισμα της Ελληνικής Αρχής Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων (HARSIA/EODASAAM), που δημοσιοποιήθηκε τον Φεβρουάριο του 2025, επιχειρεί να αποτυπώσει τα αίτια που οδήγησαν στη σιδηροδρομική τραγωδία των Τεμπών και να καταγράψει τις διαχρονικές αδυναμίες του ελληνικού σιδηροδρομικού συστήματος.
Σύμφωνα με τα βασικά συμπεράσματα της έκθεσης, η σύγκρουση δεν αποδίδεται σε έναν μόνο παράγοντα, αλλά σε έναν συνδυασμό ανθρώπινων λαθών, ελλείψεων ασφαλείας και χρόνιων συστημικών προβλημάτων που είχαν διαμορφωθεί επί σειρά ετών.
Ανθρώπινο λάθος και συστημικές αδυναμίες
Το πόρισμα αναφέρει ότι η λανθασμένη χάραξη πορείας της επιβατικής αμαξοστοιχίας αποτέλεσε τον άμεσο παράγοντα που οδήγησε στη μετωπική σύγκρουση. Ωστόσο, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι το δυστύχημα δεν θα είχε εξελιχθεί με τον ίδιο τρόπο εάν λειτουργούσαν πλήρως τα σύγχρονα συστήματα σηματοδότησης, τηλεδιοίκησης και αυτόματης προστασίας συρμών.
Η έκθεση υπογραμμίζει ότι το σιδηροδρομικό δίκτυο παρουσίαζε σοβαρές ελλείψεις σε κρίσιμες υποδομές ασφαλείας, ενώ καταγράφονται προβλήματα στελέχωσης, εκπαίδευσης προσωπικού και εποπτείας.
Οι χρόνιες παθογένειες του δικτύου
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις καθυστερήσεις εκσυγχρονισμού του ελληνικού σιδηροδρόμου και στην ελλιπή συντήρηση βασικών συστημάτων ασφαλείας τα προηγούμενα χρόνια. Οι ερευνητές περιγράφουν μια εικόνα συσσωρευμένων προβλημάτων που επέτρεψαν τη δημιουργία συνθηκών υψηλού κινδύνου.
Σύμφωνα με την έκθεση, οι αδυναμίες αυτές δεν αφορούσαν μόνο ένα πρόσωπο ή μία υπηρεσία, αλλά ένα ευρύτερο πλαίσιο λειτουργίας του σιδηροδρομικού συστήματος.
Τι αναφέρει για τη φωτιά μετά τη σύγκρουση
Ένα από τα σημεία που εξακολουθούν να προκαλούν δημόσια συζήτηση αφορά τη μεγάλη πυρκαγιά και την έκρηξη που ακολούθησαν τη σύγκρουση.
Το πόρισμα αναφέρει ότι η ακριβής αιτία της έκρηξης δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως, ενώ σημειώνει ότι η έρευνα αντιμετώπισε δυσκολίες λόγω της κατάστασης του χώρου μετά το δυστύχημα. Παράλληλα εκτιμά ότι οι περισσότεροι θάνατοι προκλήθηκαν από τη σύγκρουση, ενώ ορισμένα θύματα ενδέχεται να έχασαν τη ζωή τους εξαιτίας της φωτιάς που ακολούθησε.
Παρατηρήσεις για τη διαχείριση του χώρου του δυστυχήματος
Οι ερευνητές καταγράφουν επίσης προβλήματα στη διαχείριση του σημείου μετά το δυστύχημα. Σύμφωνα με την έκθεση, δεν υπήρξε η ιδανική καταγραφή και διατήρηση όλων των στοιχείων που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν αργότερα στη διερεύνηση.
Το συγκεκριμένο κεφάλαιο αποτελεί ένα από τα πιο συζητημένα σημεία της έκθεσης, καθώς συνδέεται με τη δυνατότητα πλήρους τεκμηρίωσης ορισμένων παραμέτρων της υπόθεσης.
Οι 17 συστάσεις των ερευνητών
Το πόρισμα συνοδεύεται από 17 συστάσεις προς το Υπουργείο Μεταφορών, τον ΟΣΕ, τη Hellenic Train και τις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές. Μεταξύ άλλων προτείνονται:
- Ενίσχυση της εκπαίδευσης και της πιστοποίησης προσωπικού.
- Επιτάχυνση της αναβάθμισης των συστημάτων ασφαλείας.
- Βελτίωση των διαδικασιών ελέγχου και εποπτείας.
- Ανανέωση κρίσιμων υποδομών και εξοπλισμού.
- Δημιουργία καλύτερων μηχανισμών καταγραφής και διερεύνησης ατυχημάτων.
Τι ακολουθεί
Το πόρισμα δεν αποδίδει ποινικές ευθύνες, καθώς αυτό αποτελεί αντικείμενο της δικαστικής διαδικασίας. Ωστόσο, τα συμπεράσματά του αναμένεται να αξιολογηθούν στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης δικαστικής διερεύνησης και της δίκης που βρίσκεται σε εξέλιξη.
Η έκθεση θεωρείται η πιο ολοκληρωμένη τεχνική αποτίμηση των αιτιών της τραγωδίας μέχρι σήμερα και επαναφέρει στο προσκήνιο το βασικό συμπέρασμα των ερευνητών: ότι η σύγκρουση στα Τέμπη ήταν αποτέλεσμα όχι μόνο ανθρώπινου λάθους, αλλά και βαθιών διαρθρωτικών προβλημάτων που είχαν συσσωρευτεί επί χρόνια στο ελληνικό σιδηροδρομικό σύστημα.
